O odkryciu poinformował ks. dr Jarosław Wąsowicz SDB. Jak przyznaje pilski historyk, dzięki większej ilości czasu spowodowanej odwołanymi rekolekcjami i wykładami, mógł przyjrzeć się uważniej kilkunastu kartonom dokumentów, które trafiły do salezjańskiego archiwum.

– Przy okazji remontu seminarium w Ladzie okazało się, że w jednym z pomieszczeń na strychu są jeszcze dokumenty, które pozostawił śp. ks. prof. Stanisław Kosiński. Trafiły one do nas i czekają na opracowanie – wyjaśnia dyrektor Archiwum Salezjańskiego Inspektorii Pilskiej.

W ponad 15 kartonach, które udało się wstępnie opracować, wśród innych ciekawych dokumentów dotyczących prymasów Hlonda i Wyszyńskiego odnalazły się dwa oryginale listy św. ks. Jana Bosko do Polaków.

– To duże odkrycie. Od kilku lat przygotowujemy z ks. prof. Stanisławem Zimniakiem publikację na temat listów Polaków do ks. Bosko. W archiwum salezjańskim w Rzymie znajduje się ich prawie 200. Inaczej sprawa ma się z korespondencją w drugą stronę. Robiliśmy kwerendy w różnych polskich archiwach i niestety listów do Polaków od ks. Bosko zachowało się niewiele. Te dwa odnalezione listy są niezwykle cenne – przyznaje historyk.

Ks. prof. Stanisław Kosiński był wybitnym historykiem Kościoła. Przez kilkadziesiąt lat swoich badań naukowych zgromadził on ogromne zbiory dokumentów, korespondencji oraz wszelkiego rodzaju informacji na temat Prymasa Hlonda. Wszystkie te materiały zostały zebrane w wielotomowym dziele „Acta Hlondiana”, które stanowią podstawę procesu beatyfikacyjnego pasterza polskiego Kościoła w trudnych czasach II wojny światowej i pierwszych lat powojennych. Pilskie archiwum ks. Kosińskiego zawiera wiele ciekawych dokumentów dotyczących kard. Hlonda, od dokumentów osobistych, jak dowód i paszporty, świadectwa, po najbardziej cenne: oryginalną korespondencję z czasów wojny. W kartonach czekających na dalsze badania jest również m.in. korespondencja z prymasem Wyszyńskim.